Dostałem się na opłacony przez PAH kurs pisania o „tematyce rozwojowej” w Poynter Institute. Udało się, mimo niespełnionych wymogów formalnych i pokusie pisania emaili wierszem, której uległem (patrz wcześniejszy wpis).

Cały czas mnie zastanawiało, o co chodzi z „tematyką rozwojową” i dlaczego PAH chciał wchodzić w takie tematy jak rozwój osobisty, coaching, samorealizacja. Nie chciał. Czytając temat popełniłem straszny błąd, porównywalny ze zjechaniem w zawodach narciarskich nie po trasie, tylko pod wyciągiem.

Rozwijający się znaczy biedny. Bardzo późno zrozumiałem, że termin pochodzi z podziału na kraje rozwinięte i rozwijające się. To gruby eufemizm, który, owszem, unika przykrego słowa, ale jednocześnie tak miesza pojęcia jak nazwanie osób głodnych „najadającymi się”, a chorych – „zdrowiejącymi”. Scenka ze szpitala: doktorze, ten zdrowiejący już chyba nie wyzdrowieje.

Od tego momentu potraktowałem temat poważnie, może nawet zbyt. W PAHu otrzymałem stertę książek, broszur, około 600 stron na temat pisania o akcjach humanitarnych i krajów rozwijających się. Przeczytałem wszystkie, musiałem przecież nadrobić zaległości. Wpierw zaskoczył mnie rozsądny ton poradników, rzetelność i unikanie przemocy.

A potem otworzyłem antywzór poradników: „Światowa Gospodarka Żywnościowa”. Książka przytaczała słowa Marksa, przedstawiała argumenty tylko jednej strony i sięgała po atrakcyjny język: „horyzontalna integracja działalności koncernów rolno-spożywczych sprawia, że ich macki znajdziemy niemal wszędzie, choć bogactwo marek może zmylić”. I tak dalej, 200 stron.

Sieć problemów

Lektura o mackach nachalnie mnie indoktrynowała. Musiałem znaleźć pretekst do myślenia.

W materiałach dość często znajdywałem stwierdzenia typu „głód prowadzi do analfabetyzmu”. Mówiąc ogólniej, jeden problem humanitarny prowadził do następnego. Zebrałem je w postaci szybkiego diagramu. Brak wody, praca dzieci i emigracja ułożyły się w sieć.

Wnioski? Na podstawie materiałów żadna strzałka nie prowadziła do globalnego ocieplenia. Nie mogłem umieścić jako przyczyny rozwoju przemysłu, bo rozwój nie wydawał mi się kryzysem humanitarnym sam w sobie.

Początkowo umieściłem zbyt wiele przejść, w szczególności uwzględniłem „klimatycznych emigrantów”, czyli to, że globalne ocieplenie prowadzi do emigracji. Prowadzi, ale pośrednio, przez głód lub biedę.I tutaj ujawnił się potencjał diagramu.

Można nazywać bardziej złożone ścieżki, jeśli jeszcze nikt tego wcześniej nie zrobił. Przykład? Nowy termin „susza mózgu”: czyli zjawisko, w którym z powodu braku wody dzieci chodzą długą drogę z karnistami i w tym czasie nie mogą się uczyć. Mogłem tak mnożyć pojęcia i napisać z łatwością kolejny tom ”Światowej Gospodarki Żywnościowej”.

Zamiast tego zadzwoniłem do MSWiA i ubłagałem możliwość pobytu w ośrodku dla uchodźców, aby przygotować reportaż.

Z daleka, zza krat fotografowałem podwórkowy ołtarz, gdy podszedł starszy mężczy- zna i otworzył furtkę.

- Może pan wejść i zrobić z bliska, zanim Żyd eksmituje i ten ołtarz.
- Żyd?
- Znalazł się właściciel kamienicy.
- I pewnie podniósł czynsz.
- Panie, na 2500 zł. Z emerytury dostaję półtora, więc nawet gdybym chciał, to nie mam. Nie płacę.

Mężczyzna nie wiedział, ile rodzin już się wyprowadziło, ale słyszał przynajmniej o 3. Próbowałem oszacować wielkość kamienicy. Cztery kondygnacje, kilka klatek schodowych, około 40 mieszkań.

- Cóż zrobić, takie są prawa wolnego rynku.
- A właśnie, że nie. Inne państwa, na przykład Niemcy, powiedziały: zaraz, dostaniecie z powrotem swoją własność, ale wpierw zapłaćcie za to, co państwo władowało w tę kamienicę przez wszystkie lata po wojnie.

Przestępstwo

- Czy to jest normalne państwo, że muszę najpierw zrobić przestępstwo, żebym mógł się starać o mieszkanie?
- Nie rozumiem.
- Jak ja nie mogę płacić, to on ma prawo w ciągu dwóch, trzech miesięcy skazać mnie do sądu. Jest sprawa, sąd mnie rozpatruje. I wydaje wyrok, że muszę dostać mieszkanie. Powiedz mi pan, czy to jest normalne! …

Przeczekałem w ciszy jego falę wzburzenia.

- … I tu jest jeden kłopot, jeśli mam 1500 zł, to już mieszkania nie dostanę. To za dużo.

Nie wiedziałem, czy wiernie podał fakty, w końcu był stroną, ale tak czy inaczej starość pozbawiona łagodności wydawała mi się przykra. Miał 66 lat.

- Ten co budował Stadion Narodowy, chce, aby mu dali pięćset tysięcy premii. Szanowny panie, przez dwadzieścia lat jeździłem jako kierowca ciężarowy, myśmy odgruzowywali Warszawę. Ja mam dokumenty na to wszystko. Stare miasto, Wisłostrada, koło Bielan poszedł cały gruz z Warszawy. Ja budowałem Warszawę. To czemu mi nie dać?

Powrót

Kilka dni później ponownie spaceruję w tej okolicy i w bramie spotykam kobietę. Zaprasza mnie do wejścia, najwyraźniej to już taka tradycja serdeczności w tym budynku.
- Słyszałem historię mężczyzny, który płaci tu czynsz 2500 zł.
- No, jeśli ma ponad 100 m mieszkanie to tak.

Ta historia zdarzyła się jakiś czas temu.

Gosia pracowała jako architekt, ja programowałem. Po powrocie do domu rozmawialiśmy o dniu w firmie, wspominaliśmy atmosferę, sukcesy i porażki. Nie nazywaliśmy tego tak dosłownie, ale w gruncie rzeczy ocenialiśmy, czy dzień należał do udanych. A skoro satysfakcja z pracy to taki ważny temat, wpadłem na pomysł, aby śledzić jej zmiany na wykresie.

Oś pionowa to satysfakcja mierzona porównaniem do filmu. Zerowa satysfakcja? Obejrzenie prognozy pogody. Rewelacyjny dzień w pracy – jak po wyjściu z kina po Fight Clubie. Zaś Kroniki Ridica wyłączyliśmy po piętnastu minutach i uznaliśmy, że lepiej spędzimy czas choćby sprzątając dom i myjąc okna.

Nie wyznaczyliśmy najgorszego filmu. Na samym spodzie pozostało „miejsce na twoją reklamę”.

Oś pozioma to kolejne dni. Wykres przedstawia około 30 dni, z pewnymi przerwami, bo czasem zapominaliśmy zanotować wynik. Ale co to był za miesiąc. Zarejestrowaliśmy przejście Gosi na 2/5 etatu, a chwilę potem – odejście z pracy i wtedy niebieski wykres, czyli satysfakcja Gosi, dotknął miejsca na twoją reklamę.

Widoczny na tablicy Draco, mój znajomy pożyczył grę Glen More, ale już oddał.

Mimo, że właśnie zobaczyłem reklamę, na której kabanosy wpadły do śniegu, a sardela straszyła niebieską pastelą, wszedłem na bazarek.

Przede mną spacerował mężczyzna, który podchodził do każdego straganu, wyciągał trzy desery Danone z napchanej kurtki i zagadywał „może deserek?”. Jezu, tego jeszcze nie było, akwizytor wśród straganów jak wilcza jagoda wśród borówek. Jego porażka handlowa wydawała mi się przesądzona, bo to przecież sprzedawca sprzedawcy wciska, on tu nie miał żadnych szans, grał w ustawionym meczu, w którym skorumpował się sędzia, trener i meble w szatni też. Aż mi się zrobiło smutno. Taki ładny dzień, a na bazarku zachmurzenie.

- Może deserek? – zapytał kobietę i włożył Danona w jej dłoń.
- A dobre to?
I sprzedał.

Dość oszukiwania społeczeństwa!

Przy wyjściu stał kiosk ruchu z wyeksponowaną czołówką gazety Fakt„ “Ojciec Madzi przefarbował włosy. Po co?!”.

Wróciłem do redakcji, czyli do domu. Poprzedniej nocy odbyło się przyznanie Oskarów i  chciałem sprawdzić, jak sobie poradził Artysta, Meryl Streep i Agnieszka Holland. Spodziewałem się, że to główna wiadomość dnia, otworzyłem Wiadomosci24 i spojrzałem na artykuł numer jeden: „Kaczyński w Zamościu: Dość oszukiwania społeczeństwa”. Ale to nie koniec. Po chwili odnalazłem oskarowy tekst i wtedy kabanosy wpadły w śnieg, bo zerknąłem na opublikowane komentarze:

Od kogo owacje???
Od żydów??
To można pominąć …

itd.